Hindi tumitigas: mga dahilan at solusyon

Hindi ka nag-iisa, at hindi ka "kulang" bilang lalaki. Ang hirap tumigas o mabilis lumambot ay isa sa pinakakaraniwang problema ng lalaki, at mas karaniwan habang tumatanda. Pero hindi lang ito usapin ng edad: maraming lalaki sa 20s at 30s ang dumadaan din dito, lalo na kung stressed sa trabaho o kulang sa tulog.

Sa page na ito, isa-isahin natin ang mga dahilan, kung kailan dapat mag-alala, at ano ang puwedeng gawin.

Paano ba tumitigas ang ari?

Kailangan ng tatlong bagay na sabay gumagana: ang utak (arousal), ang nerves na nagdadala ng signal, at ang blood vessels na nagpapapasok at nagkukulong ng dugo sa ari. Kapag may problema sa kahit isa, puwedeng hindi tumigas o mabilis lumambot.

Kaya ang tanong ay hindi lang "bakit hindi tumitigas", kundi "saan ang problema": sa isip, sa ugat, sa nerves, sa hormones, o sa gamot na iniinom mo. Ayon sa NIDDK ng US National Institutes of Health, kadalasan ay halo ng ilang dahilan.

Bakit hindi tumitigas kapag stressed?

Kapag stressed o kinakabahan ka, naglalabas ang katawan ng adrenaline. Pinapakitid nito ang blood vessels, kaya mas mahirap pumasok ang dugo sa ari. Ayon sa NHS, ang stress, anxiety at pagod ay ilan sa pinakakaraniwang dahilan.

Karaniwang pinagmumulan ng stress ng lalaking Pinoy: trabaho, utang at pera, pamilya, at relasyon. Nandiyan din ang performance anxiety: isang beses hindi tumigas, tapos sa susunod, kinakabahan ka na baka maulit, kaya nauulit nga. Paikot-ikot.

Ang palatandaan: kung tumitigas ka sa umaga o kapag mag-isa, pero hindi kapag kasama ang partner, malaki ang tsansang isip ang malaking bahagi ng dahilan. Ang mabuting balita, puwede itong maayos sa pag-uusap, counselling, at minsan sa gamot habang binabawi ang kumpiyansa.

Nakakaapekto ba ang puyat at night shift?

Oo. Ang kulang na tulog ay nakakapagod sa katawan, nagpapababa ng energy at gana, at nakakaapekto sa mood. Ayon sa NHS, ang pagod ay isa sa mga karaniwang dahilan ng hirap tumigas.

Kung nasa BPO ka o night shift sa ospital, factory o security, magulo ang body clock mo. Madalas pa itong may kasamang energy drink, yosi para gising, kain sa madaling-araw at kaunting galaw. Lahat iyan ay nakakadagdag.

Hindi mo laging mababago ang shift mo, pero puwede mong ayusin ang kaya: madilim at tahimik na kwarto pag matutulog sa umaga, regular na oras ng tulog kahit day off, at bawas sa caffeine sa huling bahagi ng shift.

Paano nakakaapekto ang diabetes?

Isa ang diabetes sa pinakamalaking pisikal na dahilan ng ED. Ayon sa NIDDK, ang mataas na blood sugar ay sumisira sa blood vessels at nerves, kasama ang mga papunta sa ari.

Maraming Pilipino ang may diabetes at hindi pa alam. Kaya kung hindi ka tumitigas at may kasama pang madalas na pag-ihi, laging nauuhaw, pagbaba ng timbang na hindi mo sinasadya, o matagal gumaling na sugat, magpa-check ng blood sugar. Kung may diabetes ka na, ang mas maayos na kontrol nito ay mahalaga rin para sa erection.

Bakit nakakaapekto ang high blood at cholesterol?

Kailangan ng malusog na blood vessels para tumigas. Ang high blood at mataas na cholesterol ay unti-unting nagpapakitid at nagpapatigas ng ugat (atherosclerosis), kaya kaunti ang dugong nakakapasok sa ari.

Mahalagang tandaan: ang ilang gamot sa high blood ay puwede ring makaapekto sa erection. Pero huwag mong itigil ang gamot mo nang mag-isa. Mas delikado ang hindi kontroladong high blood. Sabihin sa doktor; madalas may ibang gamot na puwedeng ipalit.

Nakakaapekto ba ang yosi at vape?

Oo. Ayon sa NIDDK at Mayo Clinic, ang paninigarilyo ay isa sa malinaw na risk factor ng ED kasi sinisira nito ang blood vessels. Ang nicotine ay nagpapakitid din ng ugat.

Ang magandang balita: kapag tumigil ka, unti-unting gumaganda ang kalusugan ng blood vessels mo. Isa ito sa pinakamabisang hakbang na magagawa mo, para sa erection at para sa puso.

Paano naman ang alak?

Ang kaunting inom ay puwedeng magpagaan ng pakiramdam, pero kapag dumami, isa ang alak sa mga karaniwang dahilan ng hindi pagtigas, ayon sa NHS. Pinapabagal nito ang nervous system at nakakaapekto sa daloy ng dugo.

Sa matagal na panahon, ang sobrang inom ay puwedeng makasira sa atay, hormones at nerves. Kaya kung madalas ang inuman pagkatapos ng trabaho o tuwing weekend, isa ito sa mga unang dapat bawasan.

Puwede bang dahil sa gamot na iniinom ko?

Puwede. Ayon sa NIDDK, ang ilang gamot ay may side effect sa erection, kabilang ang:

• ilang gamot sa high blood, gaya ng ilang diuretic at beta blocker;
• mga antidepressant at gamot sa anxiety;
• ilang gamot sa prostate at sa allergy;
• ilang pain reliever.

Kung nagsimula ang problema pagkatapos ng bagong gamot, sabihin sa doktor. Ulit: huwag itigil nang mag-isa.

Ano pa ang ibang dahilan?

May iba pang posibleng dahilan, ayon sa NIDDK at Mayo Clinic:

• Low testosterone at ibang problema sa hormones, gaya ng thyroid. Basahin ang ED at low testosterone.
• Sobrang timbang at kakulangan sa galaw.
• Operasyon o injury sa prostate, balakang o gulugod.
• Depression.
• Recreational drugs.
• Sakit sa kidney.

Kung bata ka pa at nag-aalala, basahin din ang ED sa 20s at 30s.

Kailan dapat mag-alala? Ang koneksyon sa puso

Mag-alala at magpatingin kapag paulit-ulit na ang hindi pagtigas, kasi puwede itong maagang senyales ng sakit sa puso at blood vessels. Ang mga ugat sa ari ay mas maliit kaysa sa mga ugat sa puso, kaya madalas silang unang maapektuhan.

Ibig sabihin, ang ED ay puwedeng "babala" bago pa magkaroon ng sintomas sa puso. Kaya kapag nagpatingin ka, titingnan ng doktor ang blood pressure, blood sugar at cholesterol mo, hindi lang ang erection.

Gusto mong malaman muna kung gaano kalala? Subukan ang libreng self-check:

Free toolLibreng ED self-checkLimang tanong, dalawang minuto, walang naiitabing sagot.→

Ano ang solusyon sa hindi tumitigas?

Depende sa dahilan, pero karaniwang dalawang bagay ang sabay: ayusin ang pinagmumulan, at gamutin ang ED mismo kung kailangan. Kadalasan, naaayos ito.

Mga pagbabagong may ebidensya:

1. Itigil ang yosi at vape.
2. Bawasan ang alak.
3. Gumalaw nang regular, kahit mabilis na lakad.
4. Ayusin ang tulog hangga't kaya.
5. Kontrolin ang diabetes, high blood at cholesterol, kasama ang doktor.
6. Pag-usapan ang stress, sa partner, sa counselor o sa doktor.
7. Subukan ang Kegel exercises.

Gamot: ang sildenafil (Viagra) at tadalafil (Cialis) ay prescription medicine na mabisa sa karamihan ng lalaking may ED. May generic na mas mura, gaya ng sildenafil mula ₱49 (Erecto, TGP) bawat tableta. Doktor ang magsasabi kung ligtas ito sa iyo at gaano karami. Tingnan ang gamot sa erectile dysfunction at ang sildenafil prices.

Mag-ingat sa supplement: ang "herbal" na pampatigas ay walang aprubadong therapeutic claim sa FDA Philippines, at may ilang nahuling may nakatagong sildenafil. Basahin ang pampatigas ng ari bago ka sumubok ng kahit ano.

Ano ang aasahan sa doktor?

Magtatanong ang doktor tungkol sa kalusugan mo, mga gamot mo, lifestyle mo, at kung kailan nagsimula ang problema. Puwede ka niyang ipa-check ng blood pressure, blood sugar, cholesterol at minsan testosterone.

Hindi ka huhusgahan. Araw-araw itong naririnig ng doktor. Puwede ka ring magsimula sa online consult kung mas komportable ka. Kung gusto mo ng English version ng page na ito, nasa causes of ED.

Mga madalas itanong

Normal lang ba na minsan hindi tumitigas?+

Oo. Ayon sa NHS, karaniwan ito paminsan-minsan, lalo na kapag pagod, stressed o nakainom. Magpatingin kapag paulit-ulit na itong nangyayari.

Bakit tumitigas sa umaga pero hindi kapag kasama ang partner?+

Kung may morning erection ka pero hirap kapag kasama ang partner, madalas ay kaba, stress o problema sa relasyon ang malaking bahagi ng dahilan, kasi gumagana naman ang blood vessels at nerves mo. Pero hindi ito garantiya na walang pisikal na dahilan, kaya magpatingin pa rin kung tuloy-tuloy.

Senyales ba ng sakit sa puso ang hindi pagtigas?+

Puwede. Ang ED ay puwedeng maagang senyales ng problema sa blood vessels, gaya ng atherosclerosis, high blood at diabetes. Kaya mahalagang magpa-check ng blood pressure, blood sugar at cholesterol.

Nakakaapekto ba ang night shift sa pagtigas?+

Puwede. Ang kulang at magulong tulog ay nakakapagod sa katawan, nakakaapekto sa mood at gana, at puwedeng makaapekto sa hormones. Ayon sa NHS, ang pagod ay isa sa mga karaniwang dahilan ng hirap tumigas.

May gamot ba sa hindi tumitigas?+

Mayroon. Ang sildenafil at tadalafil ay prescription medicine na mabisa sa karamihan ng lalaki, at may generic na mas mura. Doktor ang magsasabi kung ligtas ito sa iyo. Mahalaga ring ayusin ang dahilan, gaya ng diabetes o yosi.